อุทยานแห่งชาติเขาสก

อุทยานแห่งชาติเขาสก มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่อำเภอพนมและอำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีสภาพพื้นที่เป็นธรรมชาติอันกว้างใหญ่ปกคลุมไปด้วยป่าดิบชื้น ครอบคลุมพื้นที่เกือบทั้งหมดของเขตอุทยานแห่งชาติ ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูงต่ำสลับซับซ้อน พื้นที่ราบมีน้อย พื้นที่ส่วนหนึ่งด้านทิศเหนือบริเวณคลองพระแสงเป็นแหล่งน้ำขนาดใหญ่ เกิดขึ้นเนื่องจากการก่อสร้างเขื่อนรัชชประภา (เชี่ยวหลาน) ประกอบไปด้วยพรรณไม้และสัตว์ป่านานาชนิด อุทยานแห่งชาติเขาสกมีเนื้อที่ประมาณ 738.74 ตารางกิโลเมตร หรือ 461,712.5 ไร่ ได้มีการจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม 2523 สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นภูเขาดินและภูเขาหินปูนสูงสลับซับซ้อน โดยเฉพาะช่องแคบเขากาเลาะ มีลักษณะเป็นภูเขาหินปูนที่มียอดแหลมระเกะระกะ มีแนวหน้าผาสูงชันบางแห่งเป็นแท่งสูงขึ้นไปในอากาศคล้ายหอคอยสูง ที่ราบมีไม่มาก มีสภาพป่าเป็นป่าดงดิบที่สมบูรณ์มากเป็นป่าต้นน้ำ ลำธารของแม่น้ำตาปี จุดสูงสุดมีความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 960 เมตร โดยเฉลี่ยสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 200 เมตร และลักษณะดินโดยทั่วไปเป็นดินเหนียวปนทรายมีสีแดง บางแห่งเป็นดินลูกรังแต่มีส่วนน้อย

บริเวณอุทยานแห่งชาติเขาสกได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมทั้งสองฝั่ง คือทั้งด้านมหาสมุทรอินเดียและมหาสมุทรแปซิฟิค ฝนจะเริ่มตกตั้งแต่ปลายเดือนเมษายน จนถึงปลายเดือนธันวาคมของทุกปี และจะตกชุกมากในช่วงเดือนพฤษภาคม - พฤศจิกายน ช่วงที่เหมาะในการเข้าไปชมอุทยานแห่งชาติเขาสกจะอยู่ในระหว่างเดือนธันวาคม - เมษายน ของทุกปี สัตว์ป่าประกอบไปด้วยสัตว์นานาชนิด ได้แก่ ช้าง กวาง เสือ หมี สมเสร็จ ชะนี ลิง เลียงผา นกชนิดต่าง ๆ เป็นต้น สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำขนาดใหญ่ เช่น กบทูด และพันธุ์ปลาที่หายากประจำถิ่น ได้แก่ ปลามังกร รวมถึงในอดีตเคยมีบันทึกว่าเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของกระซู่ ด้วย โดยในปลายปี พ.ศ. 2508 มีพรานท้องถิ่นสามารถยิงกระซู่ได้ในปลักกลางป่า ต่อมาในเดือนเมษายน พ.ศ. 2530 สืบ นาคะเสถียร ได้ลงพื้นที่สำรวจค้นหาโดยใช้เวลา 10 วัน ไม่เจอตัว แต่ได้พบร่องรอยเมื่อฤดูฝนปีที่ผ่านมา สภาพป่าโดยทั่วไปเป็นป่าดิบชื้นมีพรรณไม้มีค่า เช่น โดแหลม ตะเคียน ยาง ตาเสือ หงอนไก่ กระบาก ยมหอม อินทนิน ฯลฯ และยังประกอบด้วยพันธุ์ไม้พื้นล่างมากมาย ที่น่าสนใจ ได้แก่ "บัวผุด" เป็นพันธุ์ไม้ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของโลกและเป็นแหล่งกระจายพันธุ์ไม้ที่ขึ้นปะปนกันระหว่างพันธุ์ไม้ในเขตภาคเหนือและภาคใต้ของประเทศ


พื้นที่เขตอุทยานแห่งชาติด้านทิศเหนือเกือบทั้งหมด เป็นทะเลสาบที่เกิดขึ้นจากการสร้างเขื่อนรัชประภา ซึ่งสร้างปิดกั้นคลองพะแสง มีขนาดใหญ่ประมาณ 168 ตารางกิโลเมตร ก่อให้เกิดเกาะเล็กเกาะน้อยประมาณ 162 เกาะ พื้นที่ประมาณ 14.06 ตารางกิโลเมตร เกาะเล็กเกาะน้อยนี้ก็คือ ส่วนที่โผล่พ้นน้ำของเขาหินปูนนั่นเอง ก่อให้เกิดทัศนียภาพที่สวยงามยิ่งสภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นภูเขาหินปูนพบมากทางด้านทิศตะวันออก ภูเขาหินปูนที่พบเห็นตั้งโดดเด่นเรียงรายต่อกันเป็นเทือก ยาวประมาณ 8 กิโลเมตร พื้นที่สูงต่ำเป็นคลื่นไม่สม่ำเสมอ ทางด้านตะวันตกเป็นเทือกเขาดินจะมีเทือกเขาสก เขานมสาว ยาวติดต่อกันโดยจุดสูงสุดมีความสูง 960 เมตร จากระดับน้ำทะเล ทำให้เกิดบริเวณที่มีทิวทัศน์สวยงามหลายแห่ง อาทิ เช่น น้ำตก ถ้ำ และทิวทัศน์เทือกเขาหินปูนเหนือพื้นที่อ่างเก็บน้ำเขื่อนรัชชประภามีเนื้อที่ประมาณ 167.29 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 105,000 ไร่ มีเกาะต่างๆประมาณ 165 เกาะ อีกทั้งสภาพพื้นที่เกือบทั้งหมดประกอบด้วยภูเขาสูงจึงทำให้เกิดลำธารน้อยใหญ่จำนวนมาก อุทยานแห่งชาติเขาสกเป็นแหล่งกำเนิดของแม่น้ำลำคลองหลายสายที่สำคัญ คือ คลองศก ทางทิศใต้ของพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสก โดยมีคลองบางแลนเป็นลำคลองประกอบ และคลองแสง ทางทิศเหนือของพื้นที่อุทยานฯ โดยมีคลองหยี คลองแปะ คลองหวาง เป็นลำคลองประกอบ ซึ่งปัจจุบันมีการกักกั้นจัดทำเป็นเขื่อนเพื่อผลิตไฟฟ้า ชื่อว่า เขื่อนรัชชประภา สร้างพลังงานให้แก่ประชาชนและธุรกิจต่างๆ ในจังหวัดสุราษฎร์ธานีและใกล้เคียง ลำคลองศกและคลองแสง ไหลไปรวมกันที่อำเภอบ้านตาขุน และไปสู่แม่น้ำตาปี บริเวณนิคมสหกรณ์พนม มีพื้นที่ราษฎรอาศัยถือครองทำกิน ซึ่งมีการใช้ประโยชน์ที่ดิน เป็นพื้นที่ทำการเกษตร ส่วนใหญ่ราษฎรจะทำสวนยางพารา และสวนผลไม้ เช่น เงาะ มังคุด ลองกอง สะตอ เป็นต้น เทคโนโลยีที่นำมาใช้ส่วนใหญ่ยังใช้แรงคน มีการใช้ปุ๋ย ยาฆ่าแมลง ยาปราบวัชพืชนำมาใช้ในการเกษตร ชุมชนใกล้ที่ทำการอุทยานแห่งชาติ มีการประกอบการธุรกิจท่องเที่ยว เช่น ที่พัก บังกะโล และการนำเที่ยวในพื้นที่ธรรมชาติ

อุทยานแห่งชาติเขาสกนับว่าเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศทางบกที่เป็นที่สนใจของนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติเป็นอย่างมาก ทั้งนี้ผู้ว่าราชการจังหวัดสุราษฎร์ธานี (นายวิจิตร วิชัยสาร) และภาคีต่างๆ ได้ร่วมกันหารือกับอุทยานแห่งชาติเขาสกแล้วว่า จะกำหนดให้อุทยานแห่งชาติเขาสก เป็นศูนย์กลางเชื่อมโยงการท่องเที่ยวระหว่างอ่าวไทยและอันดามัน ในแผนยุทธศาสตร์จังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งจะมีประกาศใช้ต่อไป สภาพเส้นทางคมนาคมมุ่งสู่อุทยานแห่งชาติเขาสกใช้ทางหลวงหมายเลข 401 สุราษฎร์ธานี-ตะกั่วป่า สองข้างทางมีความวิจิตรสวยงามด้วยทัศนียภาพจากภูเขาหินปูน ร่มรื่นด้วยต้นไม้ น้อยใหญ่ตลอดเส้นทาง พ.ศ. 2550 ได้รับงบประมาณจากผู้ว่าราชการจังหวัดแบบบูรณาการ(CEO) เป็นเงินถึง 25 ล้านบาท เพื่อก่อสร้างท่าเทียบเรือเอนกประสงค์ เพื่อสำหรับให้บริการแก่นักท่องเที่ยวที่เข้ามาเที่ยวชมความงดงามและความมหัศจรรย์ของเขื่อนรัชชประภา หรือเขื่อนเชี่ยวหลาน ซึ่งมีสิ่งอำนวยความสะดวกตามมาตรฐานสากลอย่างครบครัน

อุทยานแห่งชาติเขาสกดินแดนศูนย์กลางของ “ขุนเขาแห่งป่าฝน” เป็นผืนป่าดิบชื้นผืนใหญ่ที่สุดและมีความสำคัญของภาคใต้อันประกอบไปด้วยอุทยานแห่งชาติเขาสก เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองนาคา อุทยานแห่งชาติศรีพังงา และอุทยานแห่งชาติแก่งกรุง มีพื้นที่ทั้งสิ้น 2,296,879.5 ไร่ มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง อุดมไปด้วยพืชพรรณมากมายหลายชนิด ทั้งพืชพรรณที่หายากและเป็นพืชเฉพาะถิ่น อันได้แก่ บัวผุด ปาล์มเจ้าเมืองถลางหรือปาล์มหลังขาวและปาล์มพระราหู นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด โดยเฉพาะพบสัตว์ป่าสงวนถึง 4 ชนิด คือ เก้งหม้อ เลียงผา สมเสร็จ และแมวลายหินอ่อน และประกอบกับสภาพพื้นที่มีทิวทัศน์ ที่สวยงาม มีความมหัศจรรย์ทางธรรมชาติทั้งน้ำตก หน้าผา ถ้ำ และ ทิวทัศน์เทือกเขาหินปูนที่ตั้งตระหง่านเหนือผืนน้ำอ่างเก็บน้ำเขื่อนรัชประภา จนได้รับฉายาว่า กุ้ยหลินเมืองไทย